Fundusze unijne – nowe perspektywy dla przedsiębiorców rynku książki.

    Wśród przedsiębiorców do niedawna funkcjonowało obiegowe powiedzenie, że fundusze unijne są jak UFO – każdy o nich słyszał ale nikt ich nie widział. Faktycznie, fundusze unijne w Polsce dostępne są stosunkowo od niedawna i wiedza na ich temat nie jest jeszcze powszechna.

    Przed wejściem Polski do Unii Europejskiej funkcjonowały tzw. fundusze przedakcesyjne, które miały na celu pomoc krajom kandydującym w przygotowaniach do członkostwa w Unii. Pod względem wartości przekazywanych środków stanowiły najważniejszą formę bezzwrotnej pomocy do czasu pojawienia się funduszy strukturalnych. Polska wykorzystywała te środki na poziomie 500 milionów euro rocznie – część z nich przeznaczona była dla przedsiębiorców. Przykładowo - w ramach programu Phare 2003 pojawiły się możliwości finansowania różnego typu inwestycji służących modernizacji małych i średnich przedsiębiorstw (szeroko rozumiane zakupy inwestycyjne, np. sprzęt komputerowy, maszyny, oprogramowanie, licencje, itp.). Możliwości korzystania z funduszy przedakcesyjnych były szerokie a kryteria ich pozyskiwania stosunkowo liberalne. Z dotacji w ramach jednego tylko programu Phare 2002 skorzystało aż 4.600 przedsiębiorców.

    Od maja 2004, kiedy to Polska stała się pełnoprawnym członkiem Unii, otrzymała możliwość dofinansowania z europejskich funduszy strukturalnych. W ramach Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006, w podziale na tzw. Sektorowe Programy Operacyjne, rozdysponowane zostały znacznie większe środki.

    Najważniejszymi programami dla przedsiębiorców były: Sektorowy Program Operacyjny Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw, Sektorowy Program Operacyjny Rozwój Zasobów Ludzkich oraz Zintegrowany Program Rozwoju Regionalnego. Małe i średnie przedsiębiorstwa miały do dyspozycji kwotę 33 milionów euro na samo tylko na doradztwo (np. w zakresie łączenia się przedsiębiorstw, pozyskiwania środków na rozwój działalności, systemów jakości, nowych technologii). Przedsiębiorcy, którzy chcieli zrealizować nową inwestycję lub utworzyć nowe miejsca pracy mogli sfinansować od 25% swojej inwestycji (np. zakup maszyn, gruntu, środków transportu) i uzyskać 4000 euro na każde nowotworzone miejsce pracy. Na wprowadzenie nowych technologii firma mogła uzyskać od 10 tysięcy do 1,25 miliona złotych To tylko wybrane przykłady szerokiego spectrum możliwości jakie dały przedsiębiorcom fundusze strukturalne.

    Podmioty działające na rynku książki mają wiele potrzeb – od zakupu środków trwałych, na inwestycjach w nowe technologie skończywszy. Większość z nich można było finansować z funduszy unijnych. Z pewnością znaczna grupa wydawców byłaby zaskoczona wiedząc, że mogła nabyć maszynę do druku cyfrowego czy zaprezentować swoje publikacje na własnym, dużym stoisku, np. na targach we Frankfurcie właśnie za środki unijne. Przykładów wykorzystania środków pomocowych w tej branży można mnożyć, powstaje zatem pytanie – czy skorzystała z nich branża rynku książki ? Niestety, w większości odpowiedź będzie brzmiała – „nie wiedzieliśmy, że można” lub „odstraszyły nas procedury”. Niewiedza nie jest jednak dostatecznym usprawiedliwieniem, dlatego warto poznać możliwości finansowania unijnego, krajowe i europejskie trendy ekonomiczno - biznesowe i uwzględnić je w strategii rozwoju swojego przedsiębiorstwa. Gra bowiem toczy się o wysoką stawkę a kwoty możliwych do uzyskania dotacji są porażające w porównaniu z funduszami przedakcesyjnymi.

    Polska w latach 2004-2006 dysponowała środkami unijnymi o wartości ponad 7 miliardów euro. Możliwości finansowania były zatem znacznie większe niż w poprzednim okresie ale i proces pozyskiwania funduszy znacznie się skomplikował. Szacuje się, że przedsiębiorcy w grudniu 2004 r. wydali kilkadziesiąt milionów złotych na przygotowanie dokumentacji projektowej (biznes plany, studium wykonalności, opinie o innowacyjności projektów), nie byli jednak dostatecznie przeszkoleni w zakresie procedur aplikacyjnych. Procesy pozyskiwania dotacji zostały precyzyjnie zdefiniowane i były one na tyle skomplikowane, że ponad połowa wniosków o dotacje była odrzucana z przyczyn uchybień formalnych, jeszcze przed etapem oceny merytorycznej.

    Jeżeli zdamy sobie sprawę, że aplikujący o dotację przedsiębiorca powinien posiadać niezbędną wiedzę w zakresie unijnych zasad wdrażania funduszy strukturalnych, schematów pozyskiwania środków, układu instytucjonalnego, dokumentacji, głównych dyrektyw, dokumentów programowych wraz uzupełnieniami, wytycznych ministerialnych, klasyfikacji kosztów - to widać wyraźnie, że pozyskanie środków unijnych nie jest prostym procesem. W tym świetle wizja szefa firmy zlecającego doradcy podyktowanie sekretarce „ad hoc” gotowego wniosku o dotację jawi się jako całkowite nieporozumienie.

    Fundusze unijne z punktu widzenia przedsiębiorcy powinny być filozofią myślenia projektowego – przekładania wizji rozwoju swojego przedsiębiorstwa i strategii biznesowych na możliwości finansowania z funduszy unijnych według określonego schematu i cyklu. Do tego zaś potrzebna jest odpowiednia wiedza o funduszach – resztę można teoretycznie powierzyć doradcy. Ale najlepszy ekspert w dziedzinie funduszy unijnych nie zastąpi kadry zarządzającej w tworzeniu długoterminowej strategii przedsiębiorstwa.

    Powstaje pytanie – czy warto się tak męczyć? Z pewnością tak, zwłaszcza, ze środki te są bezzwrotne i zdecydowanie jest o co walczyć. A że nie jest łatwo? Unia nie jest instytucją dobroczynną i skrupulatnie rozlicza nas z efektywności naszych projektów.

    W latach 2007–2013, w ramach tzw. nowego okresu programowania, Polska stanie się największym beneficjentem wspólnotowej polityki regionalnej. Mamy do wykorzystania środki na poziomie ponad 107 miliardów euro czyli wielokrotnie więcej niż wynosiła pula w poprzednim okresie. Dla przedsiębiorców rysują się zatem kolejne konkretne możliwości uzyskania dotacji na różnego typu przedsięwzięcia. Środki przeznaczane w ramach funduszy na poszczególne działania są liczone w setkach milionów euro. Pozostaje „tylko” uzyskać podstawową wiedzę i przejść przez skomplikowany i żmudny proces proceduralno – dokumentacyjny. Fundusze w nowym okresie programowania będą osiągalne wczesną jesienią, zatem przedsiębiorcy powinni właściwie wykorzystać ten czas na gruntowne przygotowania.

    Tekst: Euro-focus. Bliżej funduszy unijnych.

UWAGA!

Tylko w Wirtualnym Wydawcy - zaraz po Świętach Wielkanocnych rozpoczynamy nabór na szkolenie „Fundusze unijne dla przedsiębiorców rynku książki w Polsce. Bezzwrotne dotacje 2007-2013.” Patronem medialnym projektu szkoleniowego jest Wirtualny Wydawca. Zapraszamy wszystkie podmioty działające na rynku książki.